法本 · 贵以贱为本
Fǎ Běn
Classical Chinese Text
昔之得一者,天得一以清;地得一以宁;神①得一以灵;谷得一以盈,万物得一以生;侯王得一以为天下正。 其致之也,谓天无以清,将恐裂;地无以宁,将恐废;神无以灵,将恐歇;谷无以盈,将恐竭;万物无以生,将恐灭;侯王无以正,将恐蹶。 故贵以贱为本,高以下为基。是以侯王自称孤、寡、不谷②。此非以贱为本邪?非乎?故至誉无誉。是故不欲琭琭如玉,珞珞如石。
Translation & Meaning
自古以来契得大道整全之“一”的:天得“一”而澄澈清明,地得“一”而安稳宁静,神明得“一”而灵妙通达,山谷得“一”而泉源充盈,万物得“一”而繁衍生息,侯王得“一”而成为天下安定的表率。推究到极致而言: 天若失去清明,恐将崩裂;地若失去安宁,恐将倾塌;神若失去灵妙,恐将消歇;谷若失去充盈,恐将干涸;万物若失去生机,恐将绝灭;侯王若仗贵居高而失谦德,恐将覆败。 所以尊贵以卑微为根本,崇高以低下为基石。因此侯王自谦为“孤”、“寡”、“不谷”,这难道不是以谦卑为本吗?所以过分追求外在殊荣反而没有真誉。与其炫耀得温润华美如雕玉,不如质朴坚贞如山间顽石。
Linguistic & Character Analysis
- 昔 (xī): classical character (xī)
- 之 (zhī): particle: of / possessive / it
- 得 (dé): obtain / acquire / gain
- 一 (yī): classical character (yī)
- 者 (zhě): aspects / those who / things
- 天 (tiān): heaven / nature / cosmos
- 以 (yǐ): in order to / by means of
- 清 (qīng): classical character (qīng)
- 地 (dì): classical character (dì)
- 宁 (níng): classical character (níng)
- 神 (shén): classical character (shén)
- 灵 (líng): classical character (líng)
- 谷 (gǔ): classical character (gǔ)
- 盈 (yíng): fulfill / overflow
- 万 (wàn): ten thousand / myriad / all
- 物 (wù): things / phenomena / forms
- 生 (shēng): give birth to / arise
- 侯 (hóu): classical character (hóu)
- 王 (wáng): classical character (wáng)
- 为 (wèi): act / deem / become
- 下 (xià): under / earthly realm / humble
- 正 (zhèng): classical character (zhèng)
- 其 (qí): its / their / his / her
- 致 (zhì): classical character (zhì)
- 也 (yě): [modal particle of assertion]
- 谓 (wèi): called / named / designated
- 无 (wú): formless void / non-being / without
- 将 (jiāng): classical character (jiāng)
- 恐 (kǒng): classical character (kǒng)
- 裂 (liè): classical character (liè)
- 废 (fèi): classical character (fèi)
- 歇 (xiē): classical character (xiē)
- 竭 (jié): classical character (jié)
- 灭 (miè): classical character (miè)
- 蹶 (juě): classical character (juě)
- 故 (gù): therefore / thus / consequence
- 贵 (guì): prize / cherish / valuable
- 贱 (jiàn): classical character (jiàn)
- 本 (běn): classical character (běn)
- 高 (gāo): high / exalted
- 基 (jī): classical character (jī)
- 是 (shì): this / therefore
- 自 (zì): classical character (zì)
- 称 (chēng): classical character (chēng)
- 孤 (gū): classical character (gū)
- 寡 (guǎ): classical character (guǎ)
- 不 (bù): not / un- / without
- 此 (cǐ): classical character (cǐ)
- 非 (fēi): is not / false / not equal to
- 邪 (xié): classical character (xié)
- 乎 (hū): classical character (hū)
- 至 (zhì): classical character (zhì)
- 誉 (yù): classical character (yù)
- 欲 (yù): intent / desire / craving
- 琭 (lù): classical character (lù)
- 如 (rú): classical character (rú)
- 玉 (yù): classical character (yù)
- 珞 (luò): classical character (luò)
- 石 (shí): classical character (shí)
Commentary
青禾散人评注:“不欲琭琭如玉,珞珞如石。”不慕精致脆弱的虚荣美玉,甘作质朴厚重的大地基石——基石虽处最下,却托起万丈高楼。