後己 · 江海為百谷王
Hòu Jǐ
Classical Chinese Text
江海之所以能为百谷王者,以其善下之,故能为百谷王。是以圣人欲上民,必以言下之;欲先民,必以身后之。是以圣人处上而民不重,处前而民不害。是以天下乐推而不厌。以其不争,故天下莫能与之争。
Translation & Meaning
大江大海之所以能夠成為天下百川溪谷匯聚之王,正是因為它們善於安處低下的地勢,所以才能容納百川而為王。 因此聖人若要引導百姓,言語態度必定對百姓謙遜恭下;若要表率眾人,個人利益必定退居在眾人之後。 正因如此,聖人居於上位而百姓絲毫不覺壓迫沉重,走在前面引領而百姓絲毫不覺利益受損。所以天下人都樂意推崇擁戴他而從不厭倦。正因為他不與人爭權奪利,天下反而沒有人能與他相爭。
Linguistic & Character Analysis
- 江 (jiāng): classical character (jiāng)
- 海 (hǎi): classical character (hǎi)
- 之 (zhī): particle: of / possessive / it
- 所 (suǒ): place / frontier / that which
- 以 (yǐ): in order to / by means of
- 能 (néng): fruitful / capacity / ability
- 为 (wèi): act / deem / become
- 百 (bǎi): classical character (bǎi)
- 谷 (gǔ): classical character (gǔ)
- 王 (wáng): classical character (wáng)
- 者 (zhě): aspects / those who / things
- 其 (qí): its / their / his / her
- 善 (shàn): goodness / skillful / kind
- 下 (xià): under / earthly realm / humble
- 故 (gù): therefore / thus / consequence
- 是 (shì): this / therefore
- 圣 (shèng): sage / enlightened one
- 人 (rén): person / human
- 欲 (yù): intent / desire / craving
- 上 (shàng): elevate / utmost / high
- 民 (mín): classical character (mín)
- 必 (bì): classical character (bì)
- 言 (yán): words / speech
- 先 (xiān): before / front
- 身 (shēn): classical character (shēn)
- 后 (hòu): after / behind
- 处 (chù): stays / dwells / position
- 而 (ér): yet / and / but
- 不 (bù): not / un- / without
- 重 (zhòng): classical character (zhòng)
- 前 (qián): classical character (qián)
- 害 (hài): classical character (hài)
- 天 (tiān): heaven / nature / cosmos
- 乐 (lè): classical character (lè)
- 推 (tuī): classical character (tuī)
- 厌 (yàn): classical character (yàn)
- 争 (zhēng): compete / contend / rival
- 莫 (mò): classical character (mò)
- 与 (yǔ): classical character (yǔ)
Commentary
青禾散人評注:山峰雖高卻留不住一滴水,江海居最下卻收納天下之水。「處上而民不重,處前而民不害」是一切真正領袖的試金石。